Özet

Görüntüleme ve tarama rehberi, tarama testleri ile tanısal görüntülemenin farklı amaçlarla kullanıldığını açıklar. Hazırlık, kontrast, açlık, ilaç ve randevu süresi test türüne ve merkeze göre değişir^{1, 2}.

Tanı sürecinde önemli noktalar

• Tarama belirti olmadan risk grubunda erken bulgu arar; tanısal görüntüleme ise belirti veya mevcut kanser değerlendirmesi için yapılır.^{1, 2}
• BT, MRG, PET-BT, ultrason ve mamografi aynı soruyu yanıtlamaz.^{1, 2}
• Kontrast madde, böbrek fonksiyonu, alerji ve gebelik olasılığı önceden bildirilmelidir.^{1, 2}
• Hazırlık saatleri merkezin yazılı talimatına göre uygulanır; evrensel sabit süre gibi verilmemelidir.^{1, 2}

Tarama ve tanısal test farkı

Tarama programları yaş, risk ve ülke programlarına göre düzenlenir. Tanısal görüntüleme ise belirti, muayene bulgusu, patoloji veya tedavi yanıtını değerlendirmek için istenir^{1, 2, 3}.

Randevuya hazırlık

Önceki görüntüler, raporlar, kontrast alerjisi, böbrek hastalığı, metformin/ilaç listesi, implant/pil/metal bilgisi ve gebelik olasılığı merkeze bildirilmelidir^{1, 2, 3}.

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Kontrast sonrası nefes darlığı, yüzde/dilde şişme, yaygın döküntü, bayılma, göğüs ağrısı veya ağır genel durum bozukluğu gelişirse 112/acil yardım alın^{2, 3}.

Doktor randevusuna sorular

• Bu test tarama mı, tanı mı, tedavi yanıtı değerlendirmesi mi?
• Kontrast kullanılacak mı ve böbrek/alerji açısından riskim var mı?
• Hangi eski rapor veya görüntüleri getirmeliyim?
• Sonuç ne zaman ve kim tarafından yorumlanacak?
• Anormal sonuç çıkarsa sonraki adım ne olacak?

Sık Sorulan Sorular

BT, MR, PET-BT ve mamografi aynı amaçla mı yapılır?

Hayır. Tarama testleri belirti olmadan risk grubunda erken bulgu aramak için; tanısal görüntüleme ise belirti, muayene bulgusu, evreleme, tedavi yanıtı veya takip sorusu için istenir^{1, 3, 4}. Aynı rapor ifadesi farklı klinik bağlamlarda farklı anlama gelebilir.

Kontrast kullanılacaksa neyi bildirmeliyim?

Kontrast alerjisi, böbrek hastalığı, gebelik olasılığı, emzirme, metformin veya böbreği etkileyebilecek ilaçlar, kalp pili/implant/metal ve önceki görüntüleme reaksiyonları randevu öncesinde merkeze bildirilmelidir^{1, 2}.

Sonuç raporunu kim yorumlamalı?

Rapor, önceki görüntüler, patoloji, kan testleri, tedavi zamanı ve mevcut belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle sonucu yalnız rapor cümlesine bakarak değil, testi isteyen hekim veya onkoloji ekibiyle konuşarak yorumlamak daha güvenlidir^{1, 5}.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112'yi arayın.

Kaynaklar

1. National Cancer Institute (NCI). Computed Tomography (CT) Scans and Cancer Fact Sheet. https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/ct-scans-fact-sheet. Erişim: 2026-05-26.
2. RadiologyInfo.org. Patient Safety - Contrast Material. https://www.radiologyinfo.org/en/info/safety-contrast. Erişim: 2026-05-29.
3. National Cancer Institute (NCI). Cancer Screening Overview (PDQ) - Patient Version. https://www.cancer.gov/about-cancer/screening/patient-screening-overview-pdq. Erişim: 2026-05-26.
4. American Cancer Society. Cancer Screening Guidelines by Age. https://www.cancer.org/cancer/screening/screening-recommendations-by-age.html. Erişim: 2026-05-26.
5. National Cancer Institute (NCI). How Cancer Is Diagnosed. https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis. Erişim: 2026-05-26.