Özet

Hedefe yönelik tedaviler sırasında yan etkiler tedavi sınıfına, uygulama yoluna, tedavi alanına, eşlik eden hastalıklara ve önceki tedavilere göre değişebilir. Beklenen yakınmalar ile aynı gün bildirilmesi gereken uyarı belirtilerini ayırmak hasta güvenliği için önemlidir^{1, 2}.

Yan etkilerde önemli uyarılar

• Yan etkiler erken bildirildiğinde tedavi ekibi güvenli izlem ve destek planını daha hızlı düzenleyebilir^{1, 2}.
• Tümör dokusu veya kan temelli moleküler testler, organ fonksiyonları, tansiyon-cilt-bağırsak izlemi ve görüntüleme bu konunun değerlendirilmesinde sık gündeme gelir^{2, 3}.
• Hedefe yönelik ilacı atlama, çift doz alma, ilacı kesme, etkileşimli ürün kullanma veya yan etki nedeniyle değişiklik yapma kararı tedavi ekibiyle doğrulanmalıdır^{1, 2}.
• Şiddetli ishal, yaygın döküntü, nefes darlığı, sarılık, ciddi halsizlik, kontrolsüz tansiyon veya hızla kötüleşen genel durum varsa gecikmeden tedavi ekibiyle iletişim kurulmalı; ağır durumda 112 aranmalı ya da acil servise başvurulmalıdır^{2, 3}.
• Randevuya belirti günlüğü, ilaç listesi, test sonuçları ve yazılı sorularla gitmek güvenli karar vermeyi kolaylaştırır^{3, 4}.

Hangi yan etkiler izlenir?

Hedefe yönelik tedavilerin yan etkileri kemoterapiden farklıdır ve hedeflenen moleküle göre değişir⁵.

Görülebilen yan etkiler:

Spesifik hedefler ve öne çıkan yan etkiler:

• EGFR inhibitörleri: Akne benzeri cilt döküntüsü görülebilir; erken bildirim ve tedavi cilt sorunlarının büyümesini önlemeye yardımcı olabilir⁵
• Anjiyogenez inhibitörleri: Yüksek tansiyon, kanama riski, yara iyileşme sorunları⁴
• HER2 hedefli ilaçlar: Kalp fonksiyonlarında azalma izlenebilir; takip şekli ilaca ve hastanın risklerine göre belirlenir⁵
• BRAF/MEK inhibitörleri: Ateş, eklem ağrısı, yeni cilt lezyonları gelişebilir⁴

Önemli fark: Hedefe yönelik tedavilerde yan etki profili klasik kemoterapiden farklıdır. Ancak her ilacın kendine özgü ve bazen ciddi olabilen yan etkileri vardır⁵.

Görseldeki yan etki grupları, her hedefe yönelik ilacın aynı izlemi gerektirmediğini hatırlatır; hangi organ veya belirti başlığının sizin ilacınızda öncelikli olduğu tedavi ekibiyle netleştirilmelidir.^{1, 5}

Hangi belirtiler bekletilmez?

• Yan etkiler tedavi sınıfına, uygulama yoluna, tedavi alanına ve kişinin sağlık durumuna göre değişir^{1, 2}.
• Hafif yakınmalar bile kalıcı, artan veya günlük yaşamı bozan hale gelirse erken bildirim önemlidir^{2, 3}.
• Şiddetli ishal, yaygın döküntü, nefes darlığı, sarılık, ciddi halsizlik, kontrolsüz tansiyon veya hızla kötüleşen genel durum gibi belirtiler beklenmeden değerlendirilmelidir^{2, 3}.
• Yan etki nedeniyle ilacı, seansı veya bakım planını kendi başına durdurmak yerine ekipten yazılı talimat istenmelidir¹.

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Planlı randevuda beklenen yan etkiler, önleyici bakım, aynı gün bildirilmesi gereken belirtiler ve evde neyin yapılmaması gerektiği sorulmalıdır^{2, 3}. Şiddetli ishal, yaygın döküntü, nefes darlığı, sarılık, ciddi halsizlik, kontrolsüz tansiyon veya hızla kötüleşen genel durum gelişirse tedavi ekibine gecikmeden ulaşın; belirti şiddetliyse, hızla kötüleşiyorsa veya yaşamı tehdit edebileceğini düşünüyorsanız 112’yi arayın ya da acil servise başvurun^{2, 3}.

Doktor randevusuna sorular

• Kullandığım hedefe yönelik ilacın en sık ve en ciddi yan etkileri hangileri?
• Cilt, ishal, tansiyon, karaciğer, tiroid, kalp veya akciğer açısından hangi testlerle izleneceğim?
• Hangi belirtiyi aynı gün, hangisini planlı kontrolde bildirmeliyim?
• Yan etki gelişirse ilacı kendi başıma kesmeden hangi numarayı aramalıyım?
• Evde kullanabileceğim destek ürünleri veya kaçınmam gereken takviyeler var mı?
• Bu konuda yazılı acil başvuru talimatı alabilir miyim?

Sık Sorulan Sorular

Hedefe yönelik tedavilerde en sık hangi yan etkiler sorulmalı?

Cilt döküntüsü, tırnak değişikliği, ishal, ağız yarası, yorgunluk, tansiyon değişikliği, karaciğer testlerinde bozulma ve ilaca özgü organ etkileri sorulmalıdır⁵.

Yan etki hafifse ilaç kesilir mi?

Kendi kendine kesilmemelidir. Yan etkinin derecesine göre destek tedavisi, geçici ara, doz değişikliği veya farklı değerlendirme gerekebilir; karar tedavi ekibi tarafından verilmelidir^{1, 5}.

Hangi yan etkiler aynı gün bildirilmelidir?

Şiddetli ishal, sıvı alamama, ateş, nefes darlığı, göğüs ağrısı, hızla yayılan döküntü, sarılık, belirgin kanama veya ağır halsizlik aynı gün bildirilmelidir⁵. Belirti ağırsa 112’yi arayın ya da acil servise başvurun.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

1. National Cancer Institute. “Targeted Therapy to Treat Cancer.” https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/targeted-therapies. Erişim: 2026-05-14.
2. American Cancer Society. “How Does Targeted Therapy Work?” https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/targeted-therapy/how-does-targeted-therapy-work.html. Erişim: 2026-05-14.
3. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. “Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve eki listeler.” https://www.sgk.gov.tr/Arama/Index/sut. Erişim: 2026-05-14.
4. National Cancer Institute. “Targeted Therapy Drug List by Cancer Type.” https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/targeted-therapies/approved-drug-list. Erişim: 2026-05-14.
5. American Cancer Society. “Targeted Drug Therapy Side Effects.” https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/targeted-therapy/side-effects.html. Erişim: 2026-05-14.