Özet

Kemoterapi öncesi hazırlıkta güncel ilaç listesi, alerjiler, önceki yan etkiler, enfeksiyon belirtileri, organ fonksiyonları ve evde destek planı gözden geçirilir. Planlama kanser türü, tedavi amacı, kan değerleri, organ fonksiyonları, önceki tedaviler ve kişinin genel durumu birlikte değerlendirilerek yapılır^{1, 2}.

Hazırlıkta önemli noktalar

• Hazırlık görüşmesinde kan sayımı, böbrek-karaciğer fonksiyonları, enfeksiyon belirtileri, ilaç listesi, alerjiler ve önceki yan etkiler birlikte gözden geçirilir^{4, 5}.
• Düzenli ilaçlar, kan sulandırıcılar, bitkisel ürünler, takviyeler, aşı planı, diş işlemleri ve doğurganlık/gebelik konuları seans başlamadan önce netleşmelidir^{4, 5, 8}.
• Ateş, titreme, öksürük, boğaz ağrısı, idrar yanması, yara akıntısı veya kendini belirgin kötü hissetme varsa seansa gelmeden önce tedavi ekibi aranmalıdır⁷.
• Port/PICC veya damar yolu, refakat, ulaşım, açlık-sıvı talimatı ve evde bakım desteği merkezin yazılı planına göre hazırlanmalıdır⁵.
• Doz, seans erteleme, destek ilaç veya düzenli ilaç değişikliği bu sayfaya göre değil, tedavi ekibinin yazılı talimatına göre yapılmalıdır.

Tedavi öncesi hazırlık

Kemoterapi başlamadan önce aşağıdaki hazırlık adımları hastanın durumuna ve kullanılacak ilaca göre planlanabilir⁵:

Tıbbi değerlendirme:

• Tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• EKG veya ekokardiyografi gibi kalp değerlendirmeleri (özellikle kalbi etkileyebilecek ilaçlar planlanıyorsa)
• Hepatit B/C veya diğer enfeksiyon taramaları (risk durumuna ve tedaviye göre)
• Diş muayenesi veya ağız sağlığı değerlendirmesi (gerektiğinde)

Pratik hazırlık:

• Kullandığınız tüm ilaçları, takviyeleri ve bitkisel ürünleri ekibe bildirmeniz ilaç etkileşimi ve güvenlik değerlendirmesi için önemlidir^{1, 4}.
• Gebelik olasılığı veya doğurganlıkla ilgili planlar tedavi başlamadan önce konuşulmalıdır⁴.
• Doğurganlık koruma seçenekleri zamanlama açısından tedavi öncesinde gündeme alınmalıdır⁴.
• Port kateter veya PICC line yerleştirilmesi bazı IV kemoterapi planlarında gerekebilir⁵.
• Tedavi günü açlık, sıvı alımı, refakat ve ulaşım gibi ayrıntılar merkezin yazılı talimatına göre netleştirilmelidir⁵.

Aydınlatılmış onam:

• Tedavinin amacı, beklenen yan etkiler, alternatif seçenekler ve acil durumda iletişim planı aydınlatılmış onam görüşmesinde netleştirilmelidir^{1, 5}.
• Anlaşılmayan ilaç adı, doz aralığı, yan etki uyarısı veya destek ilacı varsa yazılı açıklama istenebilir⁵.

Görseldeki hazırlık başlıkları, ilk seans öncesi “yanımda ne olsun?” sorusunu klinik güvenlik sorularıyla birleştirir: ilaç listesi, alerji, son enfeksiyon belirtisi, kan testleri, damar yolu ve refakat planı aynı hazırlığın parçalarıdır^{4, 5, 7}.

Seans öncesi hangi bilgiler hazır olmalı?

• Hazırlık yalnızca randevu saatini bilmek değildir; ilaç listesi, alerjiler, önceki yan etkiler, enfeksiyon bulguları ve eşlik eden hastalıklar ekiple paylaşılır^{1, 2}.
• Kan sayımı, böbrek-karaciğer fonksiyonları, enfeksiyon belirtileri ve gerekirse görüntüleme hazırlık görüşmesinde sık gündeme gelen başlıklardır^{2, 3}.
• Kan sulandırıcılar, bitkisel ürünler, takviyeler veya düzenli ilaçlar için kişisel talimat alınmalıdır; bu sayfa ilaç kesme ya da doz değiştirme önermez¹.
• Ulaşım, refakat, yemek, sıvı alımı, evde destek ve iş planı gibi pratik konular tedavi gününün daha güvenli geçmesine yardım eder^{3, 4}.

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Planlı randevuda hangi testlerin tamamlanacağı, hangi ilaçların nasıl bildirileceği, işlem/tedavi günü açlık-refakat-ulaşım gerekip gerekmediği sorulmalıdır^{2, 3}. Ateş, titreme, ciddi enfeksiyon şüphesi, kontrol edilemeyen kusma-ishal, nefes darlığı veya ağır genel durum bozukluğu gelişirse tedavi ekibine gecikmeden ulaşın; belirti şiddetliyse, hızla kötüleşiyorsa veya yaşamı tehdit edebileceğini düşünüyorsanız 112’yi arayın ya da acil servise başvurun^{2, 3}.

Doktor randevusuna sorular

• İlk seans öncesi hangi kan testleri ve organ fonksiyon testleri tamamlanmalı?
• Ateş, öksürük, idrar yanması veya yara akıntısı olursa seans öncesi nasıl haber vermeliyim?
• Port/PICC veya damar yolu için özel hazırlık gerekiyor mu?
• Hangi durumda aynı gün tedavi ekibine ulaşmalıyım?
• Düzenli ilaçlarım, takviyelerim veya kan sulandırıcılarım için ne yapmalıyım?
• Bu konuda yazılı acil başvuru talimatı alabilir miyim?

Sık Sorulan Sorular

İlk seansa hangi bilgileri götürmeliyim?

Güncel ilaç ve takviye listesi, alerjiler, önceki tedavi reaksiyonları, son kan testleri, enfeksiyon veya ateş öyküsü, gebelik/doğurganlık planı ve kullanılan damar yolu/port bilgisi randevuda işe yarar^{4, 5}.

Ateş veya enfeksiyon belirtisi varsa seansa gitmeli miyim?

Ateş, titreme, boğaz ağrısı, öksürük, idrar yanması, yara akıntısı veya kendini belirgin kötü hissetme varsa seansa gelmeden önce tedavi ekibine haber verilmelidir⁷. Nötropeni döneminde enfeksiyon hızlı ağırlaşabilir.

Diş işlemi, aşı, bitkisel ürün veya takviye neden sorulmalı?

Kan düşüklüğü, enfeksiyon riski, bağışıklık durumu ve ilaç etkileşimleri bazı işlemleri veya ürünleri riskli hale getirebilir^{4, 8}. Bu nedenle işlem, aşı veya takviye kararı tedavi ekibiyle netleştirilmelidir.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

1. National Cancer Institute (NCI). Chemotherapy to Treat Cancer. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/chemotherapy. Erişim: 2026-05-14.
2. American Cancer Society (ACS). How Chemotherapy Drugs Work. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/chemotherapy/how-chemotherapy-drugs-work.html. Erişim: 2026-05-14.
3. American Cancer Society (ACS). Types of Chemo Drugs. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/chemotherapy/types-of-chemo-drugs.html. Erişim: 2026-05-14.
4. American Cancer Society (ACS). Chemotherapy Side Effects. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/chemotherapy/chemotherapy-side-effects.html. Erişim: 2026-05-14.
5. American Cancer Society (ACS). Getting Chemotherapy. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/chemotherapy/getting-chemotherapy.html. Erişim: 2026-05-14.
6. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK). Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) arama ve güncel SUT duyuruları. https://www.sgk.gov.tr/Arama/Index/sut. Erişim: 2026-05-14.
7. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/infection. Erişim: 2026-05-14.
8. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Altered Immunocompetence. https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-best-practices/altered-immunocompetence.html. Erişim: 2026-05-14.