Doç. Dr. Özlem Ercelep

Nöroendokrin Tümörler Hasta Rehberi

Özet

Nöroendokrin tümörler (NET), hormon üretebilen nöroendokrin hücrelerden gelişen ve mide-bağırsak sistemi, pankreas, akciğer ya da başka organlarda ortaya çıkabilen farklı bir tümör grubudur1, 2, 3. Değerlendirmede yalnız “kanser var mı?” sorusu değil; tümörün başladığı yer, iyi/kötü diferansiyasyon, Ki-67/derece, yayılım, somatostatin reseptör durumu, hormon belirtileri ve kişinin genel sağlık durumu birlikte ele alınır1, 2.

İlk görüşmede netleşmesi gerekenler

  • NET’lerde flushing, ishal, karın ağrısı, hipoglisemi, ülser benzeri yakınmalar veya tesadüfi görüntüleme bulguları farklı klinik tabloları düşündürebilir1, 3, 5.
  • Tedavi planı tümörün yerleşimi, derece/Ki-67, yayılım, hormon belirtileri, somatostatin reseptör durumu, önceki tedaviler ve genel sağlık durumuyla birlikte belirlenir1, 2, 3.
  • Yoğun kanama, nefes darlığı, bilinç değişikliği, şiddetli ağrı, bayılma veya tedavi sırasında yüksek ateşte 112 aranmalıdır1, 3.
  • Geri ödeme ve erişim koşulları güncel SUT, ruhsat/endikasyon ve hastane süreçleriyle doğrulanmalıdır6.

Nöroendokrin Tümör Rehberleri

Belirti farkındalığıNöroendokrin Tümör BelirtileriFlushing, ishal, karın ağrısı, hipoglisemi ve acil uyarılar.Rehberi aç Risk değerlendirmesiNöroendokrin Tümör Risk FaktörleriKalıtsal sendromlar, aile öyküsü, yerleşim ve risk bağlamı.Rehberi aç Tanı süreciNöroendokrin Tümör Tanı ve DerecelendirmePatoloji, Ki-67, farklılaşma, görüntüleme ve reseptör durumu.Rehberi aç Özel rehberKarsinoid SendromFlushing, ishal, kalp etkilenmesi ve acil başvuru uyarıları.Rehberi aç Tedavi ayrıntısıNöroendokrin Tümörlerde PRRT TedavisiSomatostatin reseptör pozitif hastalıkta PRRT uygunluğu ve güvenlik.Rehberi aç Tedavi planıNöroendokrin Tümör Tedavi SeçenekleriCerrahi, somatostatin analogları, PRRT, hedefli tedavi ve kemoterapi.Rehberi aç GüvenlikNöroendokrin Tümör Yan Etkiler ve GüvenlikSSA, PRRT, hedefli tedaviler, kemoterapi ve acil uyarılar.Rehberi aç Tedavi sonrasıNöroendokrin Tümör Takip ve Uzun DönemGörüntüleme, belirteçler, hormon belirtileri ve yaşam kalitesi.Rehberi aç

Belirtiler

Belirti ve acil uyarılar için Nöroendokrin Tümör Belirtileri sayfasına bakın. Yeni veya açıklanamayan yakınmalar tanı anlamına gelmez, ancak uygun değerlendirme gerektirir1, 2.

Acil durum: ne zaman yardım alınmalı?

Yoğun kanama, nefes darlığı, bilinç değişikliği, bayılma, şiddetli ağrı, tedavi sırasında yüksek ateş veya genel durumda hızlı bozulma varsa 112’yi arayın ya da acil servise başvurun1, 3.

Nedenler ve risk faktörleri

Risk faktörleri tanı koydurmaz; kişisel risk, aile öyküsü ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilir. Ayrıntılar için risk faktörleri rehberine bakın2, 3.

Tanı, derece ve yayılım nasıl değerlendirilir?

NET değerlendirmesinde patoloji, iyi/kötü diferansiyasyon, Ki-67/derece, tümörün başladığı organ, yayılım, görüntüleme ve somatostatin reseptör durumu birlikte yorumlanır. Ayrıntılar için tanı ve derecelendirme rehberine bakın1, 2.

Biyobelirteç, hormon ve reseptör testleri

Kromogranin A veya hormon testleri tek başına tanı koydurmaz; ilaçlar ve başka hastalıklar sonuçları etkileyebilir. Somatostatin reseptör görüntüleme ise seçilmiş hastalarda yayılımı ve PRRT gibi reseptör hedefli tedavi olasılığını değerlendirmeye yardımcı olabilir2, 3, 4.

Tedavi seçenekleri nasıl konuşulur?

NET tedavisinde cerrahi, somatostatin analogları, PRRT, karaciğere yönelik girişimler, hedefe yönelik ilaçlar, kemoterapi veya destek bakım seçenekleri tümörün başladığı organ, iyi/kötü diferansiyasyon, Ki-67/derece, evre, somatostatin reseptör durumu ve hormon belirtilerine göre tartışılır. Ayrıntılar için tedavi seçenekleri rehberine bakın1, 2, 3, 4.

Yan etkiler ve güvenlik

Yan etki profili uygulanan tedaviye göre değişir. Tedavi sırasında yeni veya ağır belirti gelişirse ekip bilgilendirilmeli; acil uyarılarda 112 aranmalıdır. Ayrıntılar için yan etkiler ve güvenlik rehberine bakın1, 3.

Günlük yaşam ve destek

Beslenme, sıvı kaybı, ishal kontrolü, kilo değişimi, psikolojik destek, iş yaşamı ve bakım veren desteği özellikle hormon belirtileri, ameliyat, sistemik tedavi veya PRRT sonrası takipte konuşulabilir1, 2, 4.

Bakım verenler için

Bakım verenler randevu notları, ilaç listesi, flushing/ishal/ateş gibi belirtilerin kaydı, yan etki takibi, acil uyarıların fark edilmesi ve psikososyal destek açısından önemli rol oynar. Bakım verenin kendi yükü de sağlık ekibiyle konuşulmalıdır1, 2.

Maliyet, SGK ve erişim

Tetkik, ilaç, rapor ve işlem erişimi güncel SUT, ruhsat/endikasyon, tedavi basamağı ve hastane koşullarına göre değişebilir. Tedavi başlamadan önce hastane birimi ve SGK/SUT kaynaklarıyla doğrulama yapılmalıdır6.

Takip ve uzun dönem

Takip planı kişisel riske, evreye, tedavi geçmişine, yan etkilere ve yeni belirtilere göre düzenlenir. Ayrıntılar için takip rehberine bakın1, 2.

Doktor randevusuna sorular

  1. Tanı, alt tip ve evre bilgim nedir?
  2. Tedavi hedefi nedir?
  3. Hangi ek test veya görüntüleme gerekiyor?
  4. Hangi yan etkilerde aynı gün ekibi aramalıyım?
  5. Hangi durumda 112 gerekir?
  6. SGK/SUT ve hastane erişim koşulları nasıl doğrulanacak?

Sık Sorulan Sorular

Nöroendokrin Tümörler erken evrede belirti verir mi?

Bazı hastalarda belirti olmayabilir; bazı hastalarda ise kanama, ağrı, kilo kaybı veya organa özgü yakınmalar görülebilir. Belirti varlığı tanı koydurmaz, değerlendirme gerektirir1, 2.

NET tedavisinde kararları neler değiştirir?

Tedavi seçimi tümörün başladığı organ, iyi/kötü diferansiyasyon, Ki-67/derece, yayılım, somatostatin reseptör durumu, hormon belirtileri, önceki tedaviler ve genel sağlık durumuna göre değişir1, 2, 3.

Takip ne kadar sürer?

Takip süresi ve sıklığı hastalığın türüne, evresine, tedavilere ve kişisel riske göre değişir; planı tedavi ekibi belirler2, 3.

Destek ve başvuru kaynakları

  • Randevuya giderken patoloji, görüntüleme, laboratuvar, ameliyat notu ve kullanılan ilaç listesi birlikte götürülmelidir1, 2.
  • Acil belirtilerde evde beklenmemeli; 112 aranmalıdır1, 3.
  • Tedavi ve test erişimi güncel SUT ve kurum koşullarıyla doğrulanmalıdır6.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

  1. National Cancer Institute (NCI). Gastrointestinal Neuroendocrine Tumors Treatment (PDQ) - Patient Version. https://www.cancer.gov/types/gi-neuroendocrine-tumors/patient/gi-neuroendocrine-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-15.
  2. Pavel M, Öberg K, Falconi M, et al. Gastroenteropancreatic neuroendocrine neoplasms: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2020;31(7):844-860. DOI: 10.1016/j.annonc.2020.03.304. PMID: 32272208. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32272208/. Erişim: 2026-05-15.
  3. National Cancer Institute (NCI). Pancreatic Neuroendocrine Tumors (Islet Cell Tumors) Treatment (PDQ) - Patient Version. https://www.cancer.gov/types/pancreatic/patient/pnet-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-15.
  4. Cancer Research UK. Peptide receptor radionuclide therapy (PRRT) for neuroendocrine tumours (NETs). https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/neuroendocrine-tumours-nets/treatment/peptide-receptor-radionuclide-therapy-prrt. Erişim: 2026-05-15.
  5. Mayo Clinic. Neuroendocrine tumors - Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/neuroendocrine-tumors/symptoms-causes/syc-20354132. Erişim: 2026-05-15.
  6. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) arama ve duyurular. https://www.sgk.gov.tr/Arama/Index/sut. Erişim: 2026-05-29.
hub

İlgili rehberler

Bu konuyla birlikte sık okunan hasta bilgilendirme sayfaları.

symptomsNöroendokrin Tümör BelirtileriFlushing, ishal, karın ağrısı, hipoglisemi ve acil uyarılar.monitor_heartNöroendokrin Tümör Risk FaktörleriKalıtsal sendromlar, aile öyküsü, yerleşim ve risk bağlamı.biotechNöroendokrin Tümör Tanı ve DerecelendirmePatoloji, Ki-67, farklılaşma, görüntüleme ve reseptör durumu.biotechKarsinoid SendromFlushing, ishal, kalp etkilenmesi ve acil başvuru uyarıları.biotechNöroendokrin Tümörlerde PRRT TedavisiSomatostatin reseptör pozitif hastalıkta PRRT uygunluğu ve güvenlik.medical_servicesNöroendokrin Tümör Tedavi SeçenekleriCerrahi, somatostatin analogları, PRRT, hedefli tedavi ve kemoterapi.health_and_safetyNöroendokrin Tümör Yan Etkiler ve GüvenlikSSA, PRRT, hedefli tedaviler, kemoterapi ve acil uyarılar.event_noteNöroendokrin Tümör Takip ve Uzun DönemGörüntüleme, belirteçler, hormon belirtileri ve yaşam kalitesi.