Özet

Over kanseri risk değerlendirmesinde yaş, ailede meme/over kanseri öyküsü, BRCA1/2 veya Lynch sendromu gibi kalıtsal yatkınlıklar, endometriozis ve üreme öyküsü birlikte ele alınır^{1, 3, 4}. Risk faktörü tanı koydurmaz; ancak genetik danışmanlık, aile bireyleri ve risk azaltıcı seçenekler açısından önem taşıyabilir^{2, 3}.

Risk değerlendirmesinde hangi bilgiler önemlidir?

• Risk faktörü olması kanser olunduğu anlamına gelmez; olmaması da olasılığı sıfırlamaz^{1, 2}.
• Aile öyküsü, genç yaşta meme/over kanseri veya bilinen BRCA/Lynch değişikliği varsa genetik danışmanlık sorulabilir^{2, 3}.
• Risk azaltıcı cerrahi, doğurganlık, menopoz etkileri ve aile bireyleri için anlamı uzman ekiple birlikte değerlendirilmelidir^{1, 3}.
• Acil belirtiler risk hesabını beklemez; güvenlik uyarılarında 112 aranmalıdır^{3, 4}.

Risk faktörleri nasıl yorumlanır?

Yaş, aile öyküsü, BRCA1/2 veya Lynch sendromu gibi kalıtsal yatkınlıklar, endometriozis ve bazı üreme öyküsü başlıkları risk değerlendirmesinde konuşulabilir^{1, 2}. Risk konuşması özellikle genetik danışmanlık, aile bireyleri ve risk azaltıcı seçenekler açısından önemlidir; tanı yerine geçmez^{3, 4}.

Risk azaltma konuşması, BRCA/Lynch gibi kalıtsal yatkınlıkların gerçekten var olup olmadığını, test sonucunun aile bireyleri için anlamını, doğurganlık/menopoz etkilerini ve koruyucu cerrahi gibi seçeneklerin zamanlamasını ayrı ayrı ele almalıdır^{1, 3}. Mevcut şişkinlik, erken doyma, pelvik ağrı veya kilo değişikliği varsa risk hesabı tanı değerlendirmesinin yerine geçmemelidir^{1, 4}.

Risk konuşmasında hangi bilgiler hazırlanmalı?

Ailede meme, over, pankreas, prostat veya kolon kanseri öyküsü; tanı yaşı; hangi akrabada görüldüğü; bilinen genetik test sonucu; doğurganlık/menopoz planları ve önceki ameliyatlar randevuya götürülmelidir^{1, 2, 3}. Risk faktörleri over kanseri için tanı koydurmaz; mevcut belirti varsa önce klinik değerlendirme, ardından genetik danışmanlık ve risk azaltma konuşulur^{3, 4}.

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Yeni, kalıcı, tekrarlayan veya giderek artan şikayetler varsa onkoloji, ilgili cerrahi branş veya aile hekimiyle görüşülmelidir. Tedavi sırasında beklenmeyen yan etki, hızlı kilo kaybı, sıvı alamama, yeni kanama veya enfeksiyon bulguları aynı gün bildirilmelidir^{2, 4}.

Aşağıdaki durumlarda 112’yi arayın veya acil servise başvurun: yoğun kanama, nefes darlığı, bilinç değişikliği, bayılma, şiddetli karın/pelvik ağrı, sıvı alamama, kontrol edilemeyen kusma veya tedavi sırasında yüksek ateş^{3, 4}.

Doktor randevusuna sorular

1. Ailemdeki kanser öyküsü BRCA, Lynch veya başka bir kalıtsal sendrom açısından test gerektirir mi?
2. Genetik test sonucu aile bireyleri için ne anlama gelir?
3. Risk azaltıcı cerrahi, doğurganlık ve menopoz etkileri benim için ne zaman konuşulmalı?
4. Hangi yeni belirti risk değerlendirmesini beklemeden incelenmeli?
5. Hangi belirtilerde 112 aramalıyım?

Sık Sorulan Sorular

Aile öyküsü veya BRCA riski varsa ne sorulmalı?

Ailede meme/over kanseri, genç yaşta tanı, birden fazla ilişkili kanser veya bilinen BRCA/Lynch değişikliği varsa genetik danışmanlık ve test gereksinimi sorulmalıdır^{2, 3}.

Risk faktörü varsa tanı konmuş olur mu?

Hayır. Risk faktörü olasılığı artırabilir ama tanı koydurmaz; belirti, görüntüleme, muayene ve patoloji süreci ayrı değerlendirilir^{1, 4}.

Risk azaltıcı cerrahi herkes için uygun mudur?

Hayır. Risk azaltıcı cerrahi ancak seçilmiş yüksek riskli kişilerde, genetik danışmanlık, doğurganlık isteği, menopoz etkileri ve kişisel tercihlerle birlikte tartışılır^{1, 3}.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

1. Mayo Clinic. Ovarian cancer - Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-cancer/symptoms-causes/syc-20375941. Erişim: 2026-05-15.
2. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Ovarian Cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/ovarian-cancer/detection-diagnosis-staging/signs-and-symptoms.html. Erişim: 2026-05-15.
3. National Cancer Institute (NCI). Ovarian Epithelial, Fallopian Tube, and Primary Peritoneal Cancer Treatment (PDQ) - Patient Version. https://www.cancer.gov/types/ovarian/patient/ovarian-epithelial-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-15.
4. González-Martín A, Harter P, Leary A, et al. Newly diagnosed and relapsed epithelial ovarian cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2023;34(10):833-848. DOI: 10.1016/j.annonc.2023.07.011. PMID: 37597580. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37597580/. Erişim: 2026-05-15.
5. National Cancer Institute (NCI). Ovarian Epithelial, Fallopian Tube, and Primary Peritoneal Cancer Treatment (PDQ) - Health Professional Version. https://www.cancer.gov/types/ovarian/hp/ovarian-epithelial-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-15.