Özet

Radyoterapi planlama ve simülasyon, tedavi pozisyonunun, hedef alanın, korunacak sağlıklı dokuların ve kullanılacak görüntülerin belirlendiği hazırlık aşamasıdır. Bu randevu çoğu zaman tedavi seansı değildir; ışınlama genellikle plan hazırlanıp kontrol edildikten sonra başlar^{1, 3}. Planlama tanı, evre, hedef hacim, çevre sağlam dokular, simülasyon görüntüleri, tedavi amacı ve önceki tedavilerle birlikte yapılır^{1, 2}.

Simülasyonda ne belirlenir?

Simülasyon randevusu çoğu zaman ışın verilen seans değildir; tedavi pozisyonu, hedef alan, korunacak organlar, görüntüleme, maske/kalıp gibi sabitleme araçları ve cilt işaretleri bu hazırlıkta netleşir.^{1, 3} Bu adım, doğru hedefe doğru dozun verilmesi ve sağlıklı dokuların korunması için yapılır.^{1, 3}

Ağrı, yatma zorluğu, nefes tutma güçlüğü, gebelik olasılığı, önceki radyoterapi, implant/cihaz, tedavi bölgesindeki yara-cilt sorunu, kullanılan ilaçlar ve takviyeler planlama ekibine bildirilmelidir.^{1, 2, 3} Şiddetli nefes darlığı, yutamama, kontrol edilemeyen ağrı-kanama, bilinç değişikliği veya ağır genel durum bozukluğu varsa hazırlık randevusunu beklemeden tıbbi yardım alınmalıdır.^{2, 5}

Tedaviye hazırlık

Radyoterapi başlamadan önce planlama yapılır. Bu aşama, doğru hedefe doğru dozun verilmesi ve sağlıklı dokuların korunması için gereklidir.^{1, 3}

Hazırlıkta gündeme gelebilecek adımlar:

• Radyasyon onkolojisi muayenesi ve önceki tetkiklerin incelenmesi
• Planlama BT’si ve gerekirse MRG/PET görüntülerinin kullanılması
• Tedavi pozisyonu için maske, vakum yatak veya immobilizasyon aparatı
• Hedef hacim ve kritik organların işaretlenmesi
• Medikal fizik planlaması ve kalite kontrol
• Cilt bakımı, beslenme, ilaçlar ve ulaşım planı

Baş-boyun radyoterapisinde diş değerlendirmesi, pelvik radyoterapide bağırsak/mesane hazırlığı veya özel diyet, bazı tedavilerde kan testi gerekebilir. Talimatlar tedavi alanına göre değişir.

Görsel, simülasyondan tedavi başlangıcına kadar olan hazırlık akışını gösterir. Bu akışta hasta açısından en pratik nokta, planlama günü hareketsiz kalmayı zorlaştıran ağrı/nefes/anksiyete gibi durumları ve düzenli ilaçları önceden söylemektir.^{1, 2, 3}

Tedavi günü için hangi hazırlıklar konuşulmalı?

Kan sulandırıcılar, bitkisel ürünler, takviyeler veya düzenli ilaçlar için kişisel talimat alınmalıdır; bu sayfa ilaç kesme ya da doz değiştirme önermez.¹ Ulaşım, refakat, yemek, sıvı alımı, mesane/bağırsak hazırlığı, cilt bakımı, evde destek ve iş planı gibi pratik konular tedavi alanına göre değişebilir.^{3, 5, 6}

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Planlı randevuda hangi testlerin tamamlanacağı, hangi ilaçların nasıl bildirileceği, işlem/tedavi günü açlık-refakat-ulaşım gerekip gerekmediği sorulmalıdır^{2, 3}. Şiddetli nefes darlığı, yutamama, kontrol edilemeyen ağrı-kanama, bilinç değişikliği veya ağır genel durum bozukluğu gelişirse tedavi ekibine gecikmeden ulaşın; belirti şiddetliyse, hızla kötüleşiyorsa veya yaşamı tehdit edebileceğini düşünüyorsanız 112’yi arayın ya da acil servise başvurun^{2, 3}.

Doktor randevusuna sorular

• Simülasyon sırasında hangi pozisyonda yatacağım ve maske/kalıp/işaret gerekecek mi?
• Planlama için BT dışında MR, PET veya eski görüntüler kullanılacak mı?
• Tedavi bölgesine göre diş değerlendirmesi, mesane/bağırsak hazırlığı veya cilt bakımı talimatı var mı?
• Düzenli ilaçlarım, takviyelerim, implant/cihazlarım veya gebelik olasılığı için ne bildirmeliyim?
• Hangi durumda aynı gün radyasyon onkolojisi ekibine ulaşmalıyım?
• Bu konuda yazılı acil başvuru talimatı alabilir miyim?

Sık Sorulan Sorular

Simülasyon randevusu tedavi seansı mıdır?

Hayır. Simülasyon, tedavi pozisyonunu, hedef alanı ve planlama görüntülerini belirlemek için yapılan hazırlık adımıdır^{1, 3}. Işınlama genellikle plan hazırlandıktan sonra başlar.

Maske, kalıp veya işaretler neden kullanılır?

Her seansta aynı pozisyonu yakalamak ve hedef alanı doğru ışınlamak için sabitleme araçları veya cilt işaretleri kullanılabilir^{2, 3}.

Planlama sırasında hangi bilgileri söylemeliyim?

Ağrı, yatma zorluğu, nefes tutma güçlüğü, gebelik olasılığı, önceki radyoterapi, implant veya cihazlar ve tedavi bölgesindeki yara-cilt sorunları ekibe bildirilmelidir^{1, 2, 3}.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

1. National Cancer Institute (NCI). Radiation Therapy to Treat Cancer. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy. Erişim: 2026-05-15.
2. American Cancer Society. Radiation Therapy for Cancer. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/radiation.html. Erişim: 2026-05-15.
3. National Cancer Institute (NCI). External Beam Radiation Therapy for Cancer. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy/external-beam. Erişim: 2026-05-15.
4. National Cancer Institute (NCI). Brachytherapy for Cancer. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy/brachytherapy. Erişim: 2026-05-15.
5. National Cancer Institute (NCI). Radiation Therapy Side Effects. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy/side-effects. Erişim: 2026-05-15.
6. American Cancer Society. Radiation Effects on Different Parts of the Body. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/radiation/effects-on-different-parts-of-body.html. Erişim: 2026-05-15.
7. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT). https://www.sgk.gov.tr/Arama/Index/sut. Erişim: 2026-05-15.
8. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. İlave Ücret Alınmayacak Sağlık Hizmetleri. https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/ffa7af16-a3cc-4e0a-ac4d-f7088654aed9/Ilave-Ucret-Alinmayacak-Saglik-Hizmetleri-2025-03-12-10-08-18. Erişim: 2026-05-15.
9. American Cancer Society. Radiation Therapy Safety. https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/treatment-types/radiation/safety.html. Erişim: 2026-05-15.