Özet

Mide kanseri tanısı çoğu zaman üst gastrointestinal endoskopi sırasında alınan biyopsinin patoloji incelemesiyle netleşir; görüntüleme ve seçilmiş ek testler yayılımı ve tedavi hedefini anlamak için kullanılır^{1, 2}. Evreleme sonucu cerrahi olasılığını, ameliyat öncesi/sonrası sistemik tedavi gereksinimini ve ileri evrede biyobelirteç odaklı seçenekleri etkileyebilir^{1, 2}.

Tanı ve evreleme nasıl ilerler?

• Tanı yalnızca belirtiye göre konmaz; endoskopi-biyopsi, patoloji ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir^{1, 2}.
• Evre bilgisi tedavi hedefini, cerrahi olasılığını ve sistemik tedavi ihtiyacını etkileyebilir^{2, 3}.
• Raporlarda anlaşılmayan terimler randevuda tek tek sorulmalıdır^{1, 2}.
• Acil kanama, solunum sıkıntısı, bilinç değişikliği veya şiddetli ağrı varsa randevu beklenmemelidir^{2, 4}.

Tanı ve evreleme nasıl birlikte yorumlanır?

Tanıda üst gastrointestinal endoskopi ve biyopsi temel basamaktır; ardından evreleme için BT, endoskopik ultrason, laparoskopi veya PET gibi testler seçilmiş durumlarda gündeme gelebilir^{1, 3}. Patoloji, HER2, PD-L1, MSI/MMR gibi testler özellikle ileri evre tedavi seçeneklerini etkileyebilir^{3, 4}.

Raporlarda kullanılan terimler anlaşılmadığında “bu sonuç evreyi, tedavi seçeneğini veya ek test gereksinimini değiştiriyor mu?” sorusu özellikle yararlıdır^{2, 3}.

Görseldeki evre grupları tedavi kararının yalnızca bir parçasıdır. Mide kanserinde endoskopi-biyopsi tanıyı, BT/PET-BT/endoskopik ultrason/laparoskopi gibi testler yayılımı, patoloji ve biyobelirteçler ise tedavi seçeneklerini birlikte şekillendirir^{1, 2, 3}.

Raporlarda hangi alanlar birlikte okunmalı?

Patoloji tanısı, tümör tipi, derece, evre, lenf nodu veya damar-sinir tutulumu, cerrahi sınır ve varsa biyobelirteç sonuçları ayrı ayrı değil birlikte yorumlanır^{1, 2}. Görüntüleme raporundaki yayılım bilgisi ile patoloji sonucu uyuşmadığında ek görüntüleme, biyopsi veya multidisipliner konsey değerlendirmesi gerekebilir^{2, 3}.

Ne zaman doktorla görüşmeli?

Yeni, kalıcı, tekrarlayan veya giderek artan şikayetler varsa onkoloji, ilgili cerrahi branş veya aile hekimiyle görüşülmelidir. Tedavi sırasında beklenmeyen yan etki, hızlı kilo kaybı, sıvı alamama, yeni kanama veya enfeksiyon bulguları aynı gün bildirilmelidir^{2, 4}.

Aşağıdaki durumlarda 112’yi arayın veya acil servise başvurun: yoğun kanama, nefes darlığı, bilinç değişikliği, bayılma, şiddetli karın ağrısı, sıvı alamama veya tedavi sırasında yüksek ateş^{2, 4}.

Doktor randevusuna sorular

1. Tanı patolojiyle kesinleşti mi, yoksa ek biyopsi gerekiyor mu?
2. BT, PET-BT, endoskopik ultrason veya laparoskopi benim evrelememde neden isteniyor?
3. Lenf nodu, uzak yayılım veya karın zarı tutulumu açısından raporda ne yazıyor?
4. HER2, MSI/MMR, PD-L1 veya başka testler tedavi planını değiştirebilir mi?
5. Hangi kanama, ağrı, sarılık, ateş veya sıvı alamama durumunda 112 aramalıyım?

Sık Sorulan Sorular

Endoskopi ile biyopsi aynı şey midir?

Hayır. Endoskopi mide iç yüzeyinin görülmesini sağlar; biyopsi ise şüpheli alandan doku alınarak patoloji incelemesine gönderilmesidir. Mide kanseri tanısı genellikle patolojiyle kesinleşir^{1, 2}.

Laparoskopi neden istenebilir?

Bazı hastalarda görüntüleme ile netleşmeyen karın içi veya karın zarı yayılımını değerlendirmek için tanısal laparoskopi gündeme gelebilir. Bu karar evre ve tedavi planı açısından ekip tarafından verilir^{1, 2, 3}.

Evre değişirse tedavi planı değişir mi?

Evet, değişebilir. Evre; cerrahi olasılığı, ameliyat öncesi/sonrası sistemik tedavi, radyoterapi, hedefe yönelik tedavi, immünoterapi veya destek bakım seçeneklerini etkileyebilir^{1, 2}.

Sorumluluk reddi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi seçimi, doz, rejim, ilaç değişikliği veya kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinizle görüşün. Acil durumlarda 112’yi arayın.

Kaynaklar

1. Lordick F, Carneiro F, Cascinu S, et al. Gastric cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2022;33(10):1005-1020. DOI: 10.1016/j.annonc.2022.07.004. PMID: 35914639. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35914639/. Erişim: 2026-05-15.
2. National Cancer Institute (NCI). Gastric Cancer Treatment (PDQ) - Health Professional Version. https://www.cancer.gov/types/stomach/hp/stomach-treatment-pdq. PMID: 26389209. Erişim: 2026-05-15.
3. Mayo Clinic. Stomach cancer - Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/stomach-cancer/diagnosis-treatment/drc-20352443. Erişim: 2026-05-15.
4. American Cancer Society. Stomach Cancer | Gastric Cancer Facts and Information. https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer.html. Erişim: 2026-05-15.
5. American Cancer Society. Stomach Cancer Risk Factors. https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer/causes-risks-prevention/risk-factors.html. Erişim: 2026-05-15.